Στο 10ο συνέδριο της Αγιορειτικής Εστίας, προσεγγίστηκε μια εξαιρετικά κρίσιμη περίοδο της Ιστορίας της χιλιόχρονης παρουσίας του Αγίου Όρους, καθώς συνδέεται με την αυτοσυνειδησία του Ελληνισμού στην ευρύτερη περιοχή, σηματοδοτεί την πορεία στους νεώτερους χρόνους και ουσιαστικά την σημερινή θεσμική καταστατική, εκκλησιολογική και γεωπολιτική θέση του στον Ορθόδοξο κόσμο, καθιστώντας το γι’ αυτό ιδιαίτερα επίκαιρο και σημαντικό.
Η εξακτίνωση του Αγίου Όρους στον ορθόδοξο κόσμο: τα μετόχια απασχόλησε το τρίτο συνέδριο του ειδικού θεματικού κύκλου. Τα μετόχια του Αγίου Όρους απετέλεσαν διαχρονικά καθοριστικής σημασίας θεσμό για την επιβίωση και την ανάπτυξη των μονών, εφόσον η γεωλογική μορφολογία της αθωνικής χερσονήσου δεν παρείχε τους πόρους για την επιβίωση των ιερών καθιδρυμάτων.
Στο Η' Επιστημονικό Συνέδριο της Αγιορειτικής Εστίας, με 37 επιστημονικές ανακοινώσεις και μία στρογγυλή τράπεζα, επιχειρήθηκε για πρώτη φορά μία σύνθετη προσέγγιση του φαινομένου της Λογιοσύνης στο Άγιον Όρος,
Το συνέδριο με θέμα Το Άγιον Όρος στα χρόνια της απελευθέρωσης (Νοέμβριος 2012), που οργανώθηκε με αφορμή την επέτειο της συμπλήρωσης εκατό ετών από την απελευθέρωση του Αγίου Όρους από την οθωμανική κυριαρχία, έδωσε την ευκαιρία να ερευνηθεί όχι μόνο το ιστορικό γεγονός της απελευθερώσεως της αθωνικής χερσονήσου, αλλά και η ιστορία του Αγίου Όρους από τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα ώς περίπου και τη δεκαετία που ακολούθησε την ενσωμάτωσή του στο ελληνικό κράτος.
Το Άγιον Όρος στον 15ο και 16ο αιώνα (Νοέμβριος 2011), εξετάζει την περίοδο κατά την οποία ο Άθως και ο εκτός χερσονήσου ζωτικός του χώρος περνούν σταδιακά από τη βυζαντινή στην οθωμανική επικράτεια, με συνακόλουθα μια πολυεπίπεδη κρίση, ανατροπές και προσαρμογές (15ος αι.). Την περίοδο αυτή ταχύτατα διαδέχεται, ήδη από τις αρχές του 16ου αιώνα, μια περίοδος θαυμαστής αναγέννησης και ακμής. Το συνέδριο δίδει απαντήσεις σε καίρια προβλήματα, όπως π.χ. η έκταση και τα χαρακτηριστικά της κρίσης του 15ου αι., οι μηχανισμοί προσαρμογής στην οθωμανική πολιτειακή πραγματικότητα, οι συνέχειες και ασυνέχειες των θεσμών (διοικητικών, οικονομικών) και οι παράγοντες, η έκταση και οι πτυχές της ανάκαμψης του 16ου αιώνα.
